آخرین مطالب
امکانات وب
« سهروردیه ، چشتیه ، کبرویه »
سهروردیه:
بنیانگذار این مکتب ، ابونصر عمر بن حمد بن عبدالله بن عمویه قریشی تمیمی بکری سهروردی ، ملقب
به شهاب الدین است. شهاب الدین ، در ماه رجب ، سال 539 هجری قمری ، در سهرورد به دنیا آمد و
تحت حمایت عموی خود ، ابوالنجیب عبدالقاهر ، نشو و نما یافت.
تصوف ، وعظ ، حدیث و فقه را از ابوالقاسم بن فضلان ، فرا گرفت و مدتی نیز با شیخ عبدالقادر قدس
سره مصاحبت داشت. شهاب الدین ، مردمان را به جانب الله فرا می خواند. در بین خاص و عام
مقبولیت بسیار داشت. آوازه اش در همه جا پیچید و مردم از دورترین نقاط به دیدارش می شتافتند.
در اواخر حیاتش ، نابینا شد و خانه نشین گردید. با این حال ، خللی به اوراد و عبادات او راه نیافت.
سرانجام ، در محرم سال 632 هجری قمری ، به دیدار حق نائل آمد. (1)
در مکتب سهروردیه ، علوم عرفانی با تشرع و تزهد ، آمیخته است. تصوف در آن ، عبارتست از
عبادت ، زهد ، مجاهدت و مداومت به آداب و سنن ، اوراد و اذکار و رعایت فرائض. سهروردی ها به
« صدیقیه » نیز معروفند و خود را پیرو حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه می دانند. (2)
شیخ مصلح الدین سعدی شیرازی ، در بغداد ، از همنشینی با شیخ شهاب الدین بهره برده است و در
« بوستان » خود ، او را با عنوان « شیخ دانا » ستوده است. (3)
این طریقه ، توسط بهاءالدین زکریای مولتانی به هند برده شد و در آنجا رواج یافت. از سلسله هایی که
از سهروردیه منشعب شده اند ، می توان به جلالیه ( منسوب به مخدوم جهانبان ) ، جمالیه ( منسوب به
پیر جمالی لرستانی در ایران ) ، زینبیه ( در آسیای صغیر ) ، روشنیه ( در افغانستان ) ، خلوتیه و
شُعَب متعدد آن ، در آسیای صغیر اشاره کرد. (4)
چشتیه:
این افراد از پیروان خواجه معین الدین حسن چشتی سجزی اجمیری هستند. که با القاب « سلطان الهند »
، « ولی الهند » ، « هندالنبی » ، « وارث النبی فی الهند » ، « خواجه ی خواجگان » ، « خواجه
اجمیر » و « خواجه ی غریب نواز » نیز شناخته می شود. وی ، اصالتاً سیستانی و از سادات حسینی
و از قریه ی « چشت » از توابع هرات بود.
اجدادش به امام رضا علیه السلام منسوب است. پدری ثروتمند داشت که در پانزده سالگی او را از
دست داد و ملک و مکنت خود را صرف تحصیل نمود. تحصیلاتش را از سمرقند شروع کرد و پس از
بخارا ، عراق ، نیشابور ، اصفهان ، غزنه ، لاهور و هند در اجمیر به پایان برد. در همانجا به
سال 1236 میلادی ، دار فانی را وداع گفت و هم اکنون مرقدش در اجمیر ، زیارتگاه خاص و عام
است.
خواجه معین الدین ، آثار زیادی از جمله ، انیس الارواح ، حدیث المعارف ، دلیل العارفین ، آداب دم
زدن ، رساله ای در تصوف ، رساله ای وجودیه ، کشف الاسرار ، گنج الاسرار و مکاتیب را از خود
برجای گذاشته است.
پیروان چشتیه ، نماز را به زمزمه می خوانند و یک نوع لباس که با خاک سرخ یا الیاف درختی به
نام « سنط » رنگ آمیزی شده است ، می پوشند. مریدان این فرقه مؤظفند ، پس از ادای دو رکعت
نماز ، معنی کلمات فقیر ، فاقه ، قناعت ، یدالله و ریاضت را مورد دقت قرار دهند. به وسیله ی اسمی
از اسماءالله ، به مکاشفه بپردازند و در ضریحی معتکف شده و ضمن گرفتن روزه ، به چله نشینی به
سر برند.
فرقه چشتیه ، بعدها به فرقه هایی به نام: زیدیه ( منسوب به خواجه عبدالاحد بن زید ) ، عیاضیه
( منسوب به خواجه فضیل بن عیاض ) ، ادهمیه ( منسوب به ابراهیم ادهم ) و هیبریه تقسیم
شدند. (5)
کبرویه:
بنیانگذار این مکتب ، ابوعبدالله احمد بن عمر بن محمد بن عبدالله خیوقی خوارزمی ، معروف به شیخ
نجم الدین کبری است. وی به سال 540 هجری قمری در شهر خیوق یا خیوه خوارزم ، متولد شد و در
سال 618 هجری قمری در جریان حمله ی مغولان به آن شهر ، در حال مبارزه با مهاجمان ، به
شهادت رسید. وی ، در داخل خانقاهش در جرجانیه ، به خاک سپرده شد. (6)
منبع:
دیباچه ای بر تصوف و رواج آن در کردستان
مولف: طاریمرادی
نوبت چاپ: اول 1393
...............................................................
(1) شبه الدمشقی ، ابی بکر احمد بن محمد بن عمر تقی الدین ابن قاضی ، طبقات شافعیه ، ترجمه
محمد امیر عبیدی نیا و فاطمه مدرسی ، نشر احسان ، چاپ اول ، تهران 1389 ، ص 337.
(2) مشکور ، محمد جواد ، فرهنگ فرق اسلامی ، انتشارات بنیاد پژوهش های اسلامی ، چاپ پنجم ،
مشهد 1386 ، ص 314.
(3) این شعر سعدی ، بیانگر این همنشینی است:
مرا پیر دانای مرشد ، « شهاب »
دو اندرز فرمود بر روی آب
یکی آن که با خویشتن ، خود بین مباش
دگر آنکه ، با غیر ، بد بین مباش.
(4) ارزش میراث صوفیه ، همان ، صص 82 – 81.
(5) توکلی ، محمد رئوف ، تاریخ تصوف در کردستان ، انتشارات توکلی ، چاپ دوم ، تهران 1381 ،
صص 128 – 124.
(6) همان ، ص 113.
آخرین سفیر - مرکز دانلود اهل سنت...